W zakładce szkolne dokumenty można zapoznać sie z najważniejszymi dokumentami szkolnymi obowiązującymi w tym roku szkolnym

informacje dla rodziców


 

ĆWICZENIA SŁUCHU FONEMATYCZNEGO

  

      Słuch dziecka kształtujemy już od pierwszych chwil jego życia. Mówimy do niego, powtarzamy, akcentujemy to co jest ważne. Dziecko słucha i reaguje na dźwięki, które do niego docierają. Słysząc wokół siebie mowę, uczy się najpierw rozumieć, potem używać dźwięków języka, którym mówi jego otoczenie. Starsze dziecko uczymy rozróżniać dźwięki wydawane przez zwierzęta (kot – miau, krowa – muu, owca – mee), pojazdy (samochód, tramwaj, traktor), sprzęty domowe (czajnik, odkurzacz, mikser), instrumenty (bęben, trąbka). Dziecko próbuje naśladować słyszane głosy, wskazać ich źródło. Z dzieckiem w wieku przedszkolnym oprócz zabaw kształcących wrażliwość słuchową, ćwiczeń rytmicznych oraz prostych ćwiczeń w różnicowaniu dźwięków mowy, zalecane są ćwiczenia słuchu fonematycznego (umiejętności różnicowania głosek), analizy i syntezy sylabowej i głoskowej, które przygotują je do nauki czytania           i pisania. Podczas zabaw/ćwiczeń należy pamiętać o zasadzie stopniowania trudności, zaczynać od ćwiczeń najprostszych i gdy dziecko będzie opanowywało kolejne umiejętności przechodzić do ćwiczeń trudniejszych.                      

W zakresie ćwiczeń słuchu fonematycznego będą to kolejno ćwiczenia polegające  na:

 

  • kształtowaniu świadomości zdania;
  • kształtowanie świadomości wyrazu;
  • wyróżnianiu sylab w wyrazie (najlepiej za pomocą klaskania, jedna sylaba – jedno klaśnięcie);
  • wyróżnianiu głosek w wyrazach (najpierw na początku wyrazu, potem na końcu i w środku. 

 

 W początkowym okresie warto prowadzić ćwiczenia z wykorzystaniem obrazków lub przedmiotów. 

 

 Przykłady zabaw/ćwiczeń:

 

Pokazujemy dziecku obrazki i do każdego wypowiadamy zdania np:

 

Obrazek 1 – Ola je zupę.

 

Obrazek 2 – Kot pije mleko.

 

Obrazek 3 – Adam lubi rysować.

 

Za każdym razem mówimy dziecku: to co powiedziałam/łem, to jest zdanie.

 

  1. Pokazujemy dziecku obrazki, nazywamy przedmioty i zaznaczamy, że to co mówimy to jest słowo,  np.:   

 

Obrazek 1 – kot

 

Obrazek 2 – dom

 

Obrazek 3 – lalka

 

 3. Powiedz, ile jest wyrazów w zdaniu np.:

 

Kot pije mleko.

 

Adam rysuje dom.

 

Ola ma lalkę.

 

 Dziecko licząc wyrazy może wysuwać palce (jeden wyraz-jeden palec), rysować kreski (jeden wyraz-jedna kreska), uderzać pałeczką w bębenek (jeden wyraz-jedno uderzenie).

 

 4. Jakie to słowo? – podajemy wyrazy sylabami, a dziecko wskazuje odpowiedni obrazek i mówi całe słowo. Zaczynamy od krótkich wyrazów i przechodzimy do coraz dłuższych.

 

 a) wyrazy 2-sylabowe: so-wa, ku-ra, bu-rak, mu-cha,

 

b) wyrazy 3-sylabowe sa-mo-lot, to-reb-ka, su-kien-ka,

 

c) wyrazy 4-sylabowe ka-mie-ni-ca, kra-sno-lu-dek, te-le-wi-zor

 

 5.  Powiedz, ile sylab jest w moim słowie? Wyklaszcz je (mówimy całe słowo, dziecko dzieli je na sylaby i klaszcze).

 

a) wyrazy 1-sylabowe: nos, kot, lis, dom, syn, rak, ser,

 

b) wyrazy 2-sylabowe: domek: do-mek, siano: sia-no, woda, kawa,

 

c) wyrazy 3-sylabowe: buraki, lizaki, kopyta

 

d) wyrazy 4-sylabowe: telewizor, rękawiczka, magnetofon, kombinezon,

 

           6. Zabawa w kończenie wyrazów. Dodaj do mojej sylaby swoją, taką, żeby powstał wyraz (dziecko może wybierać z kilku obrazków ten, który rozpoczyna się podaną sylabą) np.:

 

            ku-ra, ró-ża, bu-ty, wo-rek, ro-gi, ko-sa, la-lka, sza-fa, mo-rze

 

.

 

  1. Powiedz, co słyszysz na początku? – mówimy różne słowa, a dziecko rozpoznaje słuchowo, jaka głoska jest na początku wyrazu. Zaczynamy od wyrazów rozpoczynających się samogłoską.

 

Np.: osa – o, ucho – u, Ala – a, Ewa-e

 

             Jak dziecko usłyszy samogłoski na początku wyrazu, próbujemy wyrazami rozpoczynającymi się spółgłoską

 

Np.: sowa – s, farby- f, mama – m, lato – l, rower – r, buty- b,

 

 8. Podaj wyraz (lub kilka), które zaczynają się głoską np. a, m, k, l,

 

a – aparat, album, ananas, auto, antena, atlas, Ala

 

m – most, mama, masło, mina, motyl, mewa

 

k – koń, kartka, krowa, kamień, kosa ,kulig

 

l – lizak, lalka, lustro, lina, lody 

 

  1. Co słyszysz na końcu wyrazu? (najpierw wybieramy wyrazy kończące się samogłoską i nieznacznie ją wydłużamy).

 

Np.:Osa, noga, pole, krowa, lato, mydło, itp. 

 

  1. Podaj wyraz (lub kilka) które mają na końcu głoskę np. k, a, s o,

 

k- rok, czubek, kubek, skok, ssak, mak, rak,

 

a- mama, tata, rura, sowa, głowa, lampa,

 

s- pas, las, lis, nos, głos, pies, kaktus,

 

o- okno, lato, ciasto, pudło, masło, oko, ucho, 

 

  1. Podaj mi słowo, które ma w środku wyrazu głoskę np. k, a, s, o,

 

k – pokój, mąka, maki, raki, suknia,

 

a – palec, wałek, wazon, mak, rak,

 

s –  osa, miska, kreska, pisak, pasek

 

o – rok, bok, skok, woda, pole 

 

  1. Jakie słowo powiedziałam? – mówimy każdą głoskę osobno, zaczynamy od wyrazów prostych, krótkich, jeśli nie sprawiają one dziecku kłopotów, przechodzimy do coraz dłuższych. Np.:

 

u-l,

 

o-k-o, k-o-t, A-l-a,

 

s-o-w-a, k-u-r-a, k-o-z-a,

 

b-u-r-a-k, l-a-m-p-a,

 

m-a-z-a-k-i, k-o-r-a-l-e 

 

  1. Powiedz, jakie słyszysz głoski w tym wyrazie (odwrotnie niż w ćw.12) – mówimy całe słowo, a dziecko rozkłada je na głoski, przy każdej głosce układa na dywanie kartonik (kasztan, patyczek), potem je liczy.

 

osa – o-s-a – 3 głoski,

 

dom – d-o-m- 3głoski,

 

woda – w-o-d-a – 4 głoski,

 

mama – m-a-m-a – 4głoski, 

 

  1. Zabawa „łańcuch wyrazowy”. Podaj mi słowo, które zaczyna się na ostatnią głoską mojego słowa.

 

 np.: mleko – osa – album – most – tata – akwarium – model – lizak

 

Stały kontakt słuchowy z dźwiękami danego języka powoduje wykształcenie umiejętności wyodrębniania poszczególnych głosek, identyfikowania ich i odróżniania od innych, Słuch fonematyczny wykształca się u dzieci w różnym tempie pod wpływem postępów w rozwoju mowy. Zaproponowane ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej uczą umiejętności różnicowania głosek naszego języka. Często się zdarza, że dziecko na początku edukacji szkolnej  ma trudności z wyodrębnianiem głosek, dokonywaniem analizy i syntezy słuchowej dlatego zachęcam do wspólnej zabawy z dzieckiem, aby umożliwić mu jak najlepszy start w edukację szkolną.

 


O DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ DZIECKA 5/6 LETNIEGO 

 Definicję dojrzałości szkolnej opisują M. Przetacznikowa, i G. Makieło – Jarża twierdząc, że: „dojrzałym do podjęcia nauki szkolnej nazwiemy dziecko, które osiągnęło taki stopień rozwoju umysłowego, społeczno – emocjonalnego oraz fizycznego, jaki umożliwia mu przystosowanie się do wymagań szkoły i kontynuowanie z powodzeniem nauki w klasie pierwszej”1.


   Pojęcie dojrzałości szkolnej Stefan Szuman określa, jako „{…} osiągnięcie przez dzieci takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, który czyni je wrażliwymi i podatnymi na systematyczne nauczanie i wychowywanie w klasie pierwszej szkoły podstawowej”2.

   Słownik Pedagogiczny określa ją, jako osiągnięcie przez dziecko stopnia rozwoju fizycznego, społeczno – moralnego, emocjonalnego, umysłowego i psychicznego na poziomie umożliwiającym funkcjonowanie w społeczności uczniowskiej i bezproblemowe opanowanie treści programowych {wiadomości i umiejętności} z klasy pierwszej szkoły podstawowej.


    W przygotowaniu dziecka do osiągnięcia gotowości szkolnej główną rolę odgrywa przedszkole.
To właśnie tutaj dziecko zdobywa swoje pierwsze doświadczenia, uczy się żyć i współdziałać w grupie rówieśniczej, kształtuje osobowość, odkrywa swoje zainteresowania i uzdolnienia, poznaje środowisko społeczne i przyrodnicze.


   Nowa podstawa programowa, która obowiązuje w przedszkolach od 2010 roku jasno określa, jakimi wiadomościami i umiejętnościami powinno posługiwać się dziecko osiągające dojrzałość szkolną. Zgodnie z nową podstawą programową dziecko kończąc przedszkole i rozpoczynając naukę w szkole podstawowej powinno:
- w kulturalny sposób porozumiewać się z dorosłymi i dziećmi, współdziałać z rówieśnikami, przewidywać skutki swoich zachowań;
- samodzielnie korzystać z toalety, umyć się, wytrzeć, ubrać, posługiwać się sztućcami, utrzymywać ład i porządek w swoim otoczeniu;
- mówić poprawnie w języku polskim, pytać o niezrozumiałe rzeczy, formować dłuższe wypowiedzi;
- posługiwać się myśleniem przyczynowo skutkowym oraz klasyfikować i grupować przedmioty;
- świadomie dbać o swoje zdrowie, rozumieć potrzebę zdrowego odżywiania się i konieczność odpowiedniego leczenia w czasie choroby, chętnie uczestniczyć w zabawach ruchowych na świeżym powietrzu;
- orientować się w zasadach ruchu drogowego I korzystaniu ze środków transportu, wiedzieć jak zachować się w sytuacji zagrożenia i umieć szukać pomocy, podejmować próby organizowania sobie bezpiecznych zabaw w domu i w przedszkolu, unikać niebezpiecznych zabaw np. samodzielnego zażywania leków i środków chemicznych;
- wiedzieć jak zachować się na uroczystościach i w przybytkach kultury: [muzeum, kino, teatr}, uczestniczyć w przedstawieniach przedszkolnych odgrywając różne role;
- w skupieniu słuchać muzyki, śpiewać piosenki, wykonywać proste tańce i pląsy, samodzielnie tworzyć muzykę za pomocą instrumentów perkusyjnych;
- interesować się w miarę swoich możliwości sztuką, architektura, obyczajami i kulturą regionu, wykonywać prace plastyczne różnymi technikami, chętnie oglądać rzeźby i obrazy;
- tworzyć kompozycje z różnorodnych materiałów np. przyrodniczych,) wznosić konstrukcje z k mieć poczucie sprawstwa, używać prostych narzędzi do majsterkowania, interesować się urządzeniami technicznymi (np. używanymi w gospodarstwie domowym), próbować rozumieć, jak one działają, i zachowywać ostrożność przy korzystaniu z nich.;
- rozpoznawać i nazywać zjawiska atmosferyczne charakterystyczne dla poszczególnych pór roku; podejmuje rozsądne decyzje i nie narażając się na niebezpieczeństwo wynikające z pogody, rozumieć prognozę pogody zapowiadaną w radio czy w telewizji, stosować się do podawanych informacji w miarę swoich; możliwości;
- znać rośliny i zwierzęta żyjące w różnych środowiskach przyrodniczych,) wiedzieć, jakie warunki są potrzebne do rozwoju zwierząt i roślin, potrafić wymienić zmiany zachodzące w życiu roślin i zwierząt w kolejnych porach roku; wiedzieć, w jaki sposób człowiek może je chronić i pomóc im, np. przetrwać zimę;
- liczyć obiekty i rozróżniać błędne liczenie od poprawnego, dodawać i odejmować na palcach lub liczmanach, ustalać równoliczność dwóch zbiorów, posługiwać się liczebnikami porządkowymi
rozróżniać stronę lewą i prawą, określać kierunki i ustala położenie obiektów w stosunku do własnej osoby, i do innych obiektów; wiedzieć, na czym polega pomiar długości, i znać proste sposoby mierzeni krokami, stopa za stopą; znać stałe następstwo dni i nocy, pór roku, dni tygodnia, miesięcy w roku;
- określić kierunki oraz miejsca na kartce papieru, potrafić uważnie patrzeć (organizując pole spostrzeżeniowe, dysponować sprawnością rąk oraz koordynacją wzrokowo-ruchową potrzebną do rysowania, wycinania i nauki pisania, interesować się czytaniem i pisaniem, interesować się książkami, dzielić słowo na sylaby i na głoski, rozumieć informacje przekazywane za pomocą symboli;
- wymieniać imiona i nazwiska osób bliskich wiedzieć czym się zajmują, znać nazwę miejscowości, w której mieszka oraz ważniejsze instytucje, wiedzieć, jakiej jest narodowości, nazywać godło i flagę państwową, znać polski hymn i wiedzieć, że Polska należy do Unii Europejskiej; wie, że wszyscy ludzie mają równe prawa.

   Jak już wcześniej wspomniałam przygotowanie dziecka do nauki w szkole to główne zadanie przedszkola, ale powszechnie wiadomo, że najlepsze rezultaty w wychowaniu i kształceniu dzieci osiąga się wówczas, gdy istnieje korelacja działań przedszkola z domem rodzinnym dziecka, dlatego zachęcam wszystkich rodziców do aktywnego czuwania nad prawidłowym rozwojem ich pociech. Jeżeli chcemy dobrze pokierować rozwojem dziecka musimy najpierw poznać jego zainteresowania, upodobania i pewne cechy rozwojowe charakterystyczne dla wszystkich 5 i 6 -latków.

   Rozwój psychiczny i intelektualny dziecka w wieku przedszkolnym jest ściśle związany z rozwojem fizycznym. W tym wieku występuje ogromna potrzeba ruchu i dlatego dziecko chętnie uczestniczy we wszystkich zabawach ruchowych. Optymalny rozwój ma miejsce wtedy, gdy dziecko ma kontakt z rówieśnikami, ma możliwość naśladowania dorosłych i ma stworzone warunki do przeżywania doświadczeń osobistych. U 6 - latków coraz bardziej rozwijają się pamięć i uwago dowolna, jednak w dalszym ciągu zapamiętywanie wplecione w zabawę daje lepsze rezultaty. Dzieci w tym wieku w dalszym ciągu mają silnie rozwiniętą potrzebę poczucia bezpieczeństwa i akceptacji , dlatego ważne jest aby każdą nową zabawę najpierw dobrze zobrazować i wyjaśnić , i chwalić dziecko nawet za najdrobniejsze osiągnięcia. Nową umiejętnością jaką opanowuje dziecko w wieku przedszkolnym jest współdziałanie i współzawodnictwo, co zwiększa u niego motywację do działania.
   

   Oto przykładowe gry i zabawy mające na celu rozwijanie zdolności, umiejętności i zainteresowań dziecka, a tym samym przyspieszenie i ułatwienie osiągnięcia gotowości szkolnej:
• Układanki edukacyjne typu puzzle i skojarzenia – kształtują percepcje wzrokową, koordynacje wzrokowo – ruchową i spostrzegawczość.
• Gra w bierki i inne gry sprawnościowe sprawiają, że dziecko ćwiczy koordynację wzrokowo – ruchową i koncentrację i skupienie wagi.
• Gry planszowe – rozwijają umiejętność poprawnego liczenia, wdrażają do podporządkowania się określonym regułom i zasadom, kształtują uwagę dowolną, uczą odnoszenia sukcesów i godzenia się z przegraną.
• Rozwiązywanie i czytanie czasopism dla dzieci – ćwiczy sprawności manualne podczas kolorowania czy rysowania po śladzie, spostrzegawczość podczas szukania ukrytych szczegółów, uczy myślenia abstrakcyjnego podczas rozwiązywania rebusów i krzyżówek. Dostarcza nowych wiadomości i bogaci słownictwo w czasie słuchania tekstów czytanych przez dorosłych.
• Książki i bajki czytane przez dorosłych – bogacą słownictwo, rozwijają wyobraźnię, budzą zainteresowanie czytaniem, dostarczają wiadomości o otaczającym świecie.
• Rysowanie i zabawy plastyczne – kształcą wyobraźnię twórczą i odtwórczą, sprawność manualną i koncentrację uwagi.
• Spacery i wycieczki – zachęcają do obserwowania, a tym samym rozwijają myślenie analityczne.
• Zadania i obowiązki jakie dziecku wyznaczają dorośli – kształtują pamięć dowolną i poczucie odpowiedzialności.

  Literatura:
1] M. Przetacznikowa, Z Kopińska, (red.), Pedagogika szkolna, WSiP, Warszawa 1978, s. 424
2] S. Szuman, O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich, „Nowa Szkoła” 1962, nr 6, 9, 10
W. Okoń, Słownik pedagogiczny, PWN, Warszawa 1981,
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół
[Dz. U. Nr 4 poz. 17] z dnia 15 stycznia 2009 r.] M. Żebrowska „Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży” Warszawa 1972 
 Opracowała: Elżbieta Zięba